قشم، بزرگ‌ترین جزیره خلیج فارس به شکل دلفین

بررسی کوتاه قشم، بزرگ‌ترین جزیره خلیج فارس به شکل دلفین

جزیره قشم در خلیج‌فارس و در جنوب ایران واقع شده است. در واقع این جزیره بزرگ‌ترین جزیره در منطقه خلیج‌فارس است که مساحت آن تقریباً ۱۵۰۰ کیلومترمربع است. دارای ۱۲۰ کیلومتر طول و ۱۰ تا ۳۵ کیلومتر عرض در قسمت‌های مختلف آن است. این جزیره در کنار تنگه هرمز واقع شده است. بلندترین ارتفاع جزیره قشم از سطح دریا ۳۵۰ متر است.

قشم که در تنگه هرمز، تنها ۶۰ کیلومتر با ساحل عمان فاصله دارد، جزیره‌ای با وفور حیات‌وحش و تشکل‌های زمین‌شناسی منحصربه‌فرد است که بسیاری از آنها در فهرست میراث یونسکو به ثبت رسیده‌اند. قشم به دلیل زیبایی طبیعی بی‌شمار، از جزایر کوچک دست‌نخورده تا جنگل‌ها، دره‌ها، غارها و دراین‌بین، تمام حیات‌وحش و میراث‌فرهنگی، سالانه میزبان تعداد زیادی از بازدیدکنندگان بوده است.

اقامتگاه جزیره قشم به زبانی آمیخته از فارسی، هندی، عربی و انگلیسی صحبت می‌کند. آنها همچنین از گویش محلی بندرعباسی در گفتار خود تأثیر دارند. بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ حدود ۱۵۰۰۰۰ نفر در روستاهای مختلف جزیره قشم زندگی می‌کنند.

تصویر ماهواره ای از جزیره قشم
قشم، بزرگ‌ترین جزیره خلیج فارس به شکل دلفین

تاریخچه جزیره قشم

بر اساس شواهد تاریخی، جزیره قشم قدمتی بیش از ۱۰۰۰ سال از دوران پیش از اسلام دارد. در واقع، اولین شواهد حضور انسان در جزیره به دوره پارینه‌سنگی بازمی‌گردد. باتوجه‌به موقعیت استراتژیک ژئوپلیتیکی جزیره که در نزدیکی دهانه خلیج‌فارس قرار دارد، این جزیره در طول قرن‌ها بارها مورد حمله مهاجمان مختلف از جمله ایلامی‌ها، امویان، عباسیان، پرتغالی‌ها و انگلیسی‌ها قرار گرفته است.

اقتصاد این جزیره در دوران دیلمی و بویه شکوفا شد زیرا جزیره در وسط جاده چین، هند و آفریقا قرار داشت؛ بنابراین قشم علی‌رغم تاریخچه‌ای که به‌عنوان «بندر دریایی» برای تجارت دارد، مکانی است که توانسته سنت‌های بسیار قدیمی را حفظ کند. برخلاف اکثر مردم ایران، بومیان قشم مسلمانان سنی هستند. به دلیل رنگ تیره پوستشان از نظر ظاهری بیشتر شبیه اعراب است و بسیاری از آنها به‌نوعی گویش صحبت می‌کنند.

از تأثیرات هندی که در لباس‌های رنگارنگ منعکس می‌شود تا غذاهای محلی بر پایه غذاهای دریایی، قشم دنیایی کاملاً متفاوت از سایر نقاط ایران است. متمایزترین چیز نحوه لباس پوشیدن زنان محلی است، با لباس‌های رنگارنگ، باحجاب‌هایی که به شیوه ساری‌های هندی روی شانه‌هایشان پوشانده شده و نقاب‌های خاصی (به نام برقع) به تن دارند.

نحوه لباس پوشیدن زنان محلی است
برقع بخشی پوشش زنان محلی قشم

امرارمعاش مردم قشم، از صنایع‌دستی تا ماهیگیری

این جزیره دارای سنت غنی هنرهای استثنایی و صنایع‌دستی است که برجسته‌ترین و تأثیرگذارترین هنر صنعتی قایق‌سازی با استفاده از روش‌های ساخت سنتی برای کشتی چوبی اقیانوس‌پیما به نام لنج است. صنعتگران و کارگاه‌های ساختمانی را می‌توان در امتداد ساحل شمالی جزیره بازدید کرد و کشتی‌های زیبا و قوی در فواصل دور، حتی تا سواحل آفریقا معامله می‌شوند.

 ماهیگیری و پرورش مروارید امرارمعاش بخش بزرگی از جمعیت را فراهم می‌کند، درحالی‌که کشاورزی به دلیل شرایط آب‌وهوایی (آب‌وهوای خشک) از اهمیت خاصی برخوردار نیست. درختان میوه گرمسیری، گیاهان طبی و نخل خرما در بخش‌های مرکزی و شمالی جزیره قشم کشت می‌شوند.

 

فروش صنایع دستی
سنت غنی هنرهای استثنایی و صنایع‌دستی جزیره قشم

قشم به‌واسطه موقعیتی که دارد قرن‌هاست از اهمیت استراتژیک زیادی برای تجارت برخوردار بوده است که آن را به یک پایگاه عالی و نقطه توقف تجارت از شرق به اروپا تبدیل کرده است. عمدتاً به همین دلیل است که پرتغالی‌ها آن را فتح کردند و حدود ۲۰۰ سال بر آن حکومت کردند و شواهد محکمی از عبور آنها به‌جای گذاشتند: در واقع در قشم (و همچنین در هرمز) خرابه‌های یک قلعه باستانی باقی‌مانده است و برخی از خیابان‌ها هنوز نام‌های پرتغالی دارند.

 هنر مهندسی توزیع مؤثر منابع آب کمیاب هنوز می‌تواند توسط سیستم‌های کانالی که حفظ شده و هنوز در برخی از نقاط جزیره فعال هستند، ردیابی شود. زنان جزیره قشم صنایع‌دستی بسیار جذاب و هنرمندانه‌ای مانند گل‌دوزی و لباس برای مراسم سنتی تولید می‌کنند. حفظ و ارزش‌گذاری اقتصادی مهارت‌های برجسته آنها یکی از اهداف اصلی در توسعه پایدار محلی است. در سال‌های اخیر تعاونی‌هایی (مثلاً در روستای شیب دراز) ایجاد شده و به نظر می‌رسد چارچوب مناسبی برای فعالیت‌های اقتصادی زنان فراهم می‌کند.

جاذبه‌های فرهنگی و میراثی قشم

ازآنجایی‌که جاذبه میراث‌فرهنگی یکی از مهم‌ترین معیارهای گردشگری پایدار محسوب می‌شود، ایجاد یک جاذبه میراث موفق، نیازمند معیارهای مشخصی است. جزیره قشم میزبان جاذبه‌های گردشگری و میراثی متعددی است که اصالت و یکپارچگی خود را حفظ می‌کند.  برای رزرو تورها، هتل ها و بلیط جزیره قشم با ما همراه باشید.

از طرفی هم برای کسانی که به دنبال لذت بردن از زیبایی‌های طبیعت هستند و هم برای کسانی که می‌خواهند با تاریخ این منطقه آشنا شوند، چیزهای زیادی برای دیدن در قشم وجود دارد. دره ستاره‌ها، ژئو پارک قشم، جنگل‌های حرا و دره چاهکوه بهترین مکان‌های جزیره برای لذت بردن از طبیعت هستند. اگر به دنبال کمی ماجراجویی هستید، می‌توانید پرواز با پاراگلایدر یا غواصی در آب‌های زلال جزیره را امتحان کنید که سرشار از زندگی دریایی است. در مورد مکان‌های تاریخی، قلعه پرتغالی‌ها، چاه‌های تاریخی تالا و بسیاری از گورستان‌های قدیمی در جزیره بهترین گزینه‌های شما هستند.

غارهای خربس

غار خربس در ۱۵ کیلومتری شهر قشم قرار دارد. این غارهای شگفت‌انگیز به طور طبیعی ۲۸۰۰ سال پیش به دلیل کاهش سطح آب در این منطقه شکل‌گرفته‌اند. بر اساس شواهد تاریخی، گمان می‌رود در زمان ساسانیان روستایی به همین نام در نزدیکی این غارها وجود داشته است که دریانوردان و بازرگانان در آن تردد می‌کردند، اما امروزه چیزی از روستا باقی نمانده است.

آنچه در این غارها ارزش بازدید دارد، شواهد حکاکی‌های صخره‌ای است که نظریه‌های زیادی در مورد عملکرد این غارهای پیچ و خم‌مانند ارائه شده است، از جمله اینکه آنها مکانی برای عبادت آیین میترایی، استودخانه زرتشتیان بوده‌اند. این مکان قبلاً معبد باستانی آناهیتا بوده است.

غارهای نمکی

ممکن است غارهای جالب زیادی در سرتاسر دنیا وجود داشته باشد، اما این غار، یک غار نمکی استثنایی و خیره‌کننده با کریستال‌های غیرمعمول است. این غار بیش از شش کیلومتر طول دارد و در حدود ۱۶۰ متری ورودی آن دریاچه نمکی به عمق یک متر قرار دارد. اعتقاد بر این است که نمک‌های کاوش شده از این غار برای مبتلایان به بیماری‌های تنفسی فواید درمانی دارد.

قار نمکدان قشم
طولانی ترین غار نمکی جهان، غار نمکدان قشم

ژئو پارک

یکی از پربازدیدترین مکان‌های این جزیره، ژئو پارک قشم است. این پارک در ۲۱ مارس ۲۰۰۶ توسط شبکه جهانی ژئو پارک‌ها (GGN) در پاریس به ثبت رسید. ژئو پارک قشم در قسمت غربی جزیره واقع شده و مساحتی بالغ بر ۳۲۰۰۰ هکتار را پوشش می‌دهد. به دلیل قرارگرفتن آن بین آسیای شرقی و اروپا، از نظر زمین‌شناسی، اکولوژی، باستان‌شناسی، محیط‌زیست و تنوع طبیعت وحشی، جایگاه مهمی را در منطقه به نمایش می‌گذارد.

ژئو پارک قشم
ژئو پارک قشم

روستای شیب دراز

در جزیره قشم روستاهای زیادی وجود دارد که روستای شیب دراز یکی از مشهورترین و پربازدیدترین آنهاست. دلیل محبوبیت این روستا در بین مردم این است که زیستگاه آن لاک‌پشت‌های پوزه عقابی است. یکی از شگفت‌انگیزترین تجربه‌هایی که هرکسی می‌تواند در این روستا داشته باشد، دیدن این لاک‌پشت‌ها است که فقط در بهار و گاهی کمی زودتر تخم می‌گذارند. پس از تقریباً ۶۰ روز، لاک‌پشت‌های کوچک از تخم‌های خود را بیرون می‌آیند.

تنگه چاهکوه

تنگه چاهکوه در ۷۰ کیلومتری شهر قشم قرار دارد. این دره یکی از بزرگ‌ترین دره‌های خاورمیانه است. اشکال سورئال صخره‌های عظیم آن، حاصل هزاره‌ها فرسایش باران و باد است. قبلاً آن را دره مقدس می‌نامیدند زیرا هنگام بارندگی مانند آب‌انبار عمل می‌کرد و آب از تقدس خاصی برخوردار بود. بهترین زمان برای بازدید از تنگه چاهکوه، فصل زمستان است.

دره چاهکوه قشم
دره چاهکوه، یکی از عجایب جزیره زیبای قشم

قلعه پرتغالی‌ها

قلعه ۱۱۰ ساله پرتغالی‌ها یا قلعه بانوی ما که نماد ضد استعماری ایرانیان است، در زمان تسلط پرتغالی‌ها بر مسیر تجاری بین هند و اروپا ساخته شد. این قلعه که بیش از ۲۰۰۰ مترمربع وسعت دارد توسط فرمانده پرتغالی آلفونسو دو آلبوکرک در سال ۱۵۰۷ ساخته شده و به مدت ۱۱۷ سال مورداستفاده قرار گرفت. در ساخت این قلعه از سنگ آهک، گچ و ملات ساروج (مخلوط آهک و خاک رس) استفاده شده است. این قلعه دارای چندین برج ۱۲ متری و دیوارهایی به ضخامت ۳٫۵ متر است.

قلعه پرتغالی ها
قلعه پرتغالی‌ها ی، نماد ضد استعماری ایرانیان در قشم

این قلعه در ابتدا برای جداکردن یک قسمت از جزیره، توسط یک خندق ساخته شد. در قلعه قسمت‌های مختلفی از جمله آب‌انبار، اسلحه‌خانه، پادگان، زندان، کلیسا، مرکز فرماندهی و تعدادی تالار وجود دارد. امامقلی خان که در زمان صفویه فرمانده بود، به حکومت پرتغالی‌ها پایان داد و در سال ۱۶۲۲ قلعه را تصرف کرد.

دره ستارگان

داستان‌های مختلفی در مورد این دره شگفت‌انگیز وجود دارد. برخی از مردم محلی معتقدند که یک‌بار ستاره‌ای در این مکان به زمین سقوط کرده است؛ بنابراین اشکال جالبی در ماسه‌ها و صخره‌ها ایجاد شد که امروزه نیز قابل‌مشاهده است. طبق افسانه به نظر می‌رسد که دره خالی از سکنه است و مردم محلی از این دره در شب دوری می‌کنند.

جزیره هنگام

جزیره هنگام در قسمت جنوبی جزیره قشم قرار دارد. مساحت آن 36 کیلومتر است و اگر در نقشه به آن نگاه کنید، می بینید که شبیه یک مخروط ناقص است. این تقریبا یک جزیره کم ارتفاع است. بنابراین، شما ارتفاعات زیادی را در آنجا نخواهید دید. برای رسیدن به جزیره هنگام باید حدود 2 کیلومتر از جزیره قشم طی کنید. نکته جالب در مورد این جزیره این است که در هنگام، خودرویی در آنجا نخواهید دید. همه چیز آرام است و هیچ خیابانی در این جزیره وجود ندارد.
یکی از زیباترین سواحل خلیج فارس را در جزیره هنگام می توانید ببینید. آب زلال و شفاف این جزیره، دیدن ماهی های رنگارنگ و شگفت انگیز در آب را آسان می کند. جدا از این مکان ها، یکی از بی نظیرترین مکان هایی که در هنگام می توانید ببینید، ساحل نقره ای است. ماسه های این ساحل به دلیل وجود مواد معدنی براق در آنها می درخشد. شایان ذکر است که در فصل خاصی از سال، به دلیل وجود فیتوپلانکتون‌هایی که در آن زندگی می‌کنند، شب‌ها آب به نور آبی می‌تابد.

ساحل نقره ای هنگام
ساحل نقره ای هنگام یکی از ساحل های بی نظیر ایران

جزیره هرمز

از جزیره قشم می‌توانید سوار قایق شوید و به جزیره هرمز سفر کنید. بارزترین ویژگی این جزیره خاک سرخ آن است، اما زیبایی‌های آن به همین‌جا ختم نمی‌شود. الهه نمک، دره مجسمه‌ها، قلعه‌ای چهارصد ساله و موزه نادعلیان از دیگر جاذبه‌های گردشگری جزیره هرمز هستند.

بهترین رستوران‌های قشم

چه به دنبال غذاهای بین‌المللی باشید و چه غذاهای سنتی ایرانی، می‌توانید رستوران‌های عالی را در قشم پیدا کنید. رستوران قلعه فقط از تازه‌ترین مواد موجود در بازار ماهیگیری در جزیره استفاده می‌کند. اگر می‌خواهید طعم فرهنگ غذایی اصیل ایرانی را بچشید، رستوران خاله بهترین مکان برای رفتن است. رستوران‌های بین‌المللی و فست‌فودهای زیادی نیز در این شهر وجود دارد که می‌توانید آنها را در راهنمای سفر به جزیره قشم بیابید.

بعضی از اطلاعات مهم درباره قشم، بزرگ‌ترین جزیره خلیج فارس به شکل دلفین

اشتراک گذاری در شبگه های اجتماعی

مجله آنلاین آسمان پرستاره کیش

آخرین مطالب بروز شده مجله گردشگری آسمان پرستاره کیش